آزمایشگاه آزاد؛ بدون نیاز به ورود
مشتق، شیب خط مماس رو چطور نشون میده؟
مشتق در یک نقطه میگه نمودار همونجا با چه شیبی بالا یا پایین میره. نوع تابع رو انتخاب کن، جای x رو حرکت بده و مقدار تابع و شیبش رو کنار هم بخون.
آزمایش رو شروع کنبرای تابع درجهدوم در x برابر صفر، مقدار تابع و مشتق هر دو صفرن. نقطه رو به x برابر ۱ ببر: مقدار تابع ۱ و شیب ۲ میشه.
آزمایشگاه در حال آماده شدنه…
حالا خودت امتحان کن
هر بار فقط یک چیز رو تغییر بده تا اثرش رو ببینی. قبل از اجرا، نتیجه رو حدس بزن.
شیب تابع درجهدوم رو از مبدأ دنبال کن
تابع درجهدوم رو انتخاب کن. مقدار رو از x برابر صفر به x برابر ۱ ببر و مقدار تابع و مشتق رو بخون.
حدست چیه؟ با حرکت به راست روی نیمهٔ بالاروندهٔ سهمی، شیب چه تغییری میکنه؟
توضیح نتیجه رو ببین
در x برابر صفر، مقدار تابع و شیب صفرن. در x برابر ۱، مقدار تابع ۱ و مشتق ۲ میشه؛ نمودار هم بالاتر رفته و هم تندتر بالا میره.
مشتق تابع درجهسوم رو مقایسه کن
تابع درجهسوم رو انتخاب کن. مقدارهای مشتق و تابع رو در x برابر ۱ و ۲ بخون.
حدست چیه؟ از x برابر ۱ تا ۲، شیب تابع x به توان سه بیشتر میشه یا کمتر؟
توضیح نتیجه رو ببین
در x برابر ۱، تابع ۱ و شیب ۳ه؛ در x برابر ۲، تابع ۸ و شیب ۱۲ه. نمودار مشتق در مقدارهای بالاتر از ۹ از قاب شکل بیرون میزنه، پس برای شیب ۱۲ به عدد خروجی تکیه کن.
نزدیک قلهٔ سینوس، شیب رو ببین
تابع سینوسی رو انتخاب کن و جای x رو از صفر به ۱٫۶ ببر. مقدار تابع و مشتق رو مقایسه کن.
حدست چیه؟ در نزدیکی قله، تابع نزدیک یکه؛ شیبش باید بزرگ باشه یا نزدیک صفر؟
توضیح نتیجه رو ببین
در x برابر صفر، سینوس صفر و مشتق ۱ه. در x برابر ۱٫۶، مقدار تابع حدود ۱ و مشتق حدود منفی ۰٫۰۳ه؛ نزدیک قله، مماس تقریباً افقی میشه. زاویهها بر حسب رادیاناند.
پشت این حرکت چه خبره؟
مشتق، شیبِ همان لحظهست
اگر نمودار در یک نقطه تند بالا بره، مشتق مثبت و بزرگه؛ اگر پایین بیاد، مشتق منفیه. خط مماس جهت حرکت نمودار در همون نقطه رو نشون میده.
هر تابع قاعدهٔ مشتق خودش رو داره
d/dx(x^2) = 2x; d/dx(x^3) = 3x^2; d/dx(sin(x)) = cos(x)
برای x به توان دو، مشتقش دو x میشه؛ برای x به توان سه، سه x به توان دوه. مشتق سینوس x هم کسینوس x میشه و زاویه رو بر حسب رادیان میخونه.
نمودار مشتق، شیبها رو در طول منحنی جمع میکنه
f'(x) = dy/dx
هر x روی نمودار مشتق، شیب تابع اصلی در همون x رو داره. جایی که مشتق صفره، مماس افقیه؛ ولی خود مقدار تابع میتونه صفر یا عدد دیگهای باشه.
سؤالت رو بپرس، جوابش رو هم ببین
وقتی توی چت دربارهٔ یک مفهوم درس میخونی، دستیار هوش مصنوعی میتونه شبیهسازی مرتبط رو کنار توضیحش نشون بده. پارامترها رو تغییر میدی و با کمک توضیح بعدی، نتیجه رو بهتر میفهمی.
شروع یادگیری با چتبرای ادامه در چت، وارد مسیر شروع و ورود میشی. نتیجهٔ این آزمایش به چت منتقل نمیشه.
نمونهٔ نمایشی از آموزش در چت
چرا شیب سهمی در x برابر صفر صفره، ولی خود سهمی اونجا بالاتر یا پایینتر از صفر میتونه باشه؟
مقدار تابع جای عمودی نقطه رو میگه؛ مشتق شیب مماس رو. این دو چیز جدا هستن. در تابع x به توان دو، هر دو در مبدأ صفرن، اما برای تابعی که جابهجا شده میتونن فرق کنن.
سؤالهای رایج
مشتق با مقدار تابع چه فرقی داره؟
مقدار تابع میگه نقطه کجای صفحهست؛ مشتق میگه منحنی همونجا با چه شیبی حرکت میکنه.
مشتق صفر یعنی چی؟
یعنی خط مماس در اون نقطه افقیه. ممکنه اون نقطه قله، دره یا یک جای تخت موقت باشه؛ فقط صفرشدن مشتق بهتنهایی نوعش رو مشخص نمیکنه.
چرا زاویهٔ سینوس رو رادیان میگیرن؟
قاعدهٔ مشتق سینوس، کسینوسه وقتی زاویه بر حسب رادیان باشه. اگر درجه استفاده کنی، یک ضریب تبدیل هم لازم میشه.
چرا همهٔ مقدارهای مشتق توی شکل دیده نمیشن؟
مقیاس عمودی نمودار تا ۹ بالا میره، اما مشتق تابع درجهسوم در x برابر ۲، ۱۲ه. این مقدار بیرون قاب میافته؛ عدد مشتق رو از خروجی بخون.