آزمایشگاه آزاد؛ بدون نیاز به ورود
انرژی ورودی کجا می‌ره؟
چراغ، موتور و بخاری یک جور کار نمی‌کنن، اما هیچ دستگاهی انرژی رو از هیچ نمی‌سازه. انرژی ورودی چطور بین خروجی دلخواه و بقیه‌ی شکل‌ها تقسیم می‌شه؟
آزمایش رو شروع کناز فهرست، چراغ، موتور، بخاری یا پنل خورشیدی رو انتخاب کن. انرژی ورودی رو برحسب ژول عوض کن و اجرا رو بزن؛ نمودار انرژی مفید، انرژی تلف‌شده و بازده مدل رو نشان می‌ده.
آزمایشگاه در حال آماده شدنه…
حالا خودت امتحان کن
هر بار فقط یک چیز رو تغییر بده تا اثرش رو ببینی. قبل از اجرا، نتیجه رو حدس بزن.
انرژی در مدل موتور
موتور رو انتخاب کن و ورودی رو روی ۵۰۰ ژول بذار. اجرا کن و انرژی مفید و تلف‌شده رو جمع بزن.
حدست چیه؟ اگر ورودی ۵۰۰ ژول باشه و بازده مدل ۸۵ درصد، باقی انرژی چه‌قدر می‌شه؟
توضیح نتیجه رو ببین
در این نمونه، ۴۲۵ ژول مفید و ۷۵ ژول تلف‌شده حساب می‌شه؛ جمع‌شون همان ۵۰۰ ژول ورودی است. بازده ثابتِ موتور در این مدل ۸۵ درصده.
مقایسه با چراغ
ورودی رو روی ۵۰۰ ژول نگه دار و نوع دستگاه رو به چراغ تغییر بده. اجرا کن و دو بخش انرژی رو با حالت موتور مقایسه کن.
حدست چیه؟ در این مدل، کدام دستگاه سهم بیش‌تری از ورودی رو مفید حساب می‌کنه؟
توضیح نتیجه رو ببین
برای چراغ، مدل ۲۵ ژول رو مفید و ۴۷۵ ژول رو تلف‌شده حساب می‌کنه؛ بازده انتخاب‌شده ۵ درصده. سهم مفید از موتور کم‌تره، اما بازده واقعی چراغ به نوع و شرایطش بستگی داره.
ورودی بیش‌تر، همان بازده
بخاری رو انتخاب کن و ورودی رو اول روی ۵۰۰ ژول بذار و اجرا کن؛ بعد ورودی رو به ۱۰۰۰ ژول برسون و دوباره اجرا کن.
حدست چیه؟ اگر ورودی دو برابر و نوع دستگاه ثابت بمونه، انرژی مفید چند برابر می‌شه؟
توضیح نتیجه رو ببین
برای ورودی ۵۰۰ ژول، مدل ۴۷۵ ژول رو مفید حساب می‌کنه؛ با ورودی ۱۰۰۰ ژول، مفید به ۹۵۰ و تلف‌شده به ۵۰ ژول می‌رسه. در هر دو بار بازده ۹۵ درصده و دو برابرشدن ورودی، انرژی مفید رو هم دو برابر می‌کنه.
پشت این حرکت چه خبره؟
بازده چه نسبتی رو می‌سنجه؟
efficiency = useful/input
بازده، انرژی مفید تقسیم بر انرژی ورودی است. هرچه این سهم بیش‌تر باشه، در همین تعریف بخش بیش‌تری از انرژی ورودی به خروجیِ موردنظر می‌رسه.
انرژی تلف‌شده نابود نمی‌شه
input = useful + wasted
در حساب‌وکتاب این صفحه، انرژی ورودی به دو بخش مفید و تلف‌شده تقسیم می‌شه. «تلف‌شده» یعنی برای کارِ موردنظر مفید نیست؛ انرژی ممکنه به گرما، صدا یا شکل‌های دیگه تبدیل شده باشه.
درصدهای این صفحه ثابت‌اند
useful = efficiency*input
مدل برای هر انتخاب یک بازده از پیش تعیین‌شده می‌گذاره: چراغ ۵٪، موتور ۸۵٪، بخاری ۹۵٪ و پنل خورشیدی ۱۵٪. این‌ها مقدارهای آموزشی همین مدل‌اند، نه قولی درباره‌ی هر دستگاه واقعی.
سؤالت رو بپرس، جوابش رو هم ببین
وقتی توی چت دربارهٔ یک مفهوم درس می‌خونی، دستیار هوش مصنوعی می‌تونه شبیه‌سازی مرتبط رو کنار توضیحش نشون بده. پارامترها رو تغییر می‌دی و با کمک توضیح بعدی، نتیجه رو بهتر می‌فهمی.
شروع یادگیری با چتبرای ادامه در چت، وارد مسیر شروع و ورود می‌شی. نتیجهٔ این آزمایش به چت منتقل نمی‌شه.
نمونهٔ نمایشی از آموزش در چت
انرژی تلف‌شده یعنی انرژی از بین رفته؟
نه؛ انرژی از بین نمی‌ره. منظور اینه که برای کاری که می‌خوایم انجام بدیم مفید نیست. مثلاً موتور انرژی ورودی رو به حرکت و مقداری گرما تبدیل می‌کنه؛ مدل سهم‌ها رو ساده و با درصد ثابت جدا می‌کنه.
سؤال‌های رایج
بازده ۸۵ درصد یعنی چی؟
در این مدل یعنی از هر ۱۰۰ ژول ورودی، ۸۵ ژول برای خروجیِ مفیدِ تعریف‌شده حساب می‌شه و ۱۵ ژول در دسته‌ی تلف‌شده قرار می‌گیره. جمع دو بخش برابر ورودی می‌مونه.
انرژی تلف‌شده کجا می‌ره؟
نابود نمی‌شه؛ معمولاً به شکل‌هایی مثل گرما یا صدا پخش می‌شه که برای هدف اصلی دستگاه مفید نیستند. این مدل شکل جداگانه‌ی انرژی تلف‌شده رو دنبال نمی‌کنه.
همه‌ی موتور‌ها دقیقاً ۸۵ درصد بازده دارن؟
نه. ۸۵ درصد مقدار ثابتیه که این مدل برای موتور انتخاب کرده. بازده موتور واقعی به طراحی، بار، سرعت و شرایط کار بستگی داره.
اگر انرژی ورودی رو زیاد کنم، بازده هم زیاد می‌شه؟
نه در این مدل؛ برای هر نوع دستگاه درصد ثابته. ورودی بیش‌تر مقدار انرژی مفید و تلف‌شده رو بالا می‌بره، اما نسبت مفید به ورودی همون درصد می‌مونه.