آزمایشگاه آزاد؛ بدون نیاز به ورود
مدل همهگیری؛ عدد بازتولید و ایمنی جمعی
چند نفر همزمان مبتلا میشن و تا آخر مدل چند نفر بیماری رو میگیرن؟ عدد بازتولید، درصد ایمنی در شروع و میزان کاهش تماسها رو عوض کن و منحنی شهر فرضی رو مقایسه کن.
آزمایش رو شروع کنبا عدد بازتولید ۳ و بدون ایمنی یا کاهش تماس شروع کن. منحنی ۲۰۰ روزه رو اجرا کن و اوج مبتلاها رو از کل موارد تا روز ۲۰۰ جدا بخون.
آزمایشگاه در حال آماده شدنه…
حالا خودت امتحان کن
هر بار فقط یک چیز رو تغییر بده تا اثرش رو ببینی. قبل از اجرا، نتیجه رو حدس بزن.
عدد بازتولید رو از ۲ به ۴ برسون
در شهر فرضی، درصد ایمنی و کاهش تماسها رو صفر بذار. عدد بازتولید رو یک بار ۲ و بار دیگه ۴ انتخاب کن و اوج، روز اوج و کل موارد تا روز ۲۰۰ رو مقایسه کن.
حدست چیه؟ با عدد بازتولید بزرگتر، اوج مبتلاها پایینتر میره یا بالاتر؟ روز اوج چی؟
توضیح نتیجه رو ببین
در اجرای این مدل، با عدد ۲ اوج حدود ۱۵۳۹ نفر در روز ۴۷ه و تا روز ۲۰۰ حدود ۷۹٫۷٪ از شهر مبتلا میشن. با عدد ۴، اوج به حدود ۴۰۳۷ نفر در روز ۱۹ میرسه و کل موارد حدود ۹۸٫۰٪ میشه.
ایمنی اولیه رو تا ۷۰٪ بالا ببر
عدد بازتولید رو ۳ و کاهش تماسها رو صفر نگه دار. درصد ایمنها در شروع رو یک بار صفر و بار دیگه ۷۰ بذار و عدد مؤثر، اوج مبتلاها و کل موارد رو بخون.
حدست چیه؟ اگر در مدل بیشتر آدمها از روز اول ایمن باشن، اوج از همون روز اول کم میشه یا فقط دیرتر اتفاق میافته؟
توضیح نتیجه رو ببین
با ۷۰٪ ایمنی در شروع، عدد مؤثر از ۳ به ۰٫۹ میرسه. اوج ۱۰ نفریِ شروعشده بالاتر نمیره و روز اوج هم صفر میمونه؛ تا روز ۲۰۰ حدود ۰٫۸٪ شهر مبتلا میشن، در برابر حدود ۹۴٫۱٪ در حالت بدون ایمنی. این نتیجه فقط برای فرضهای همین مدله.
دو راه با عدد مؤثر یکسان رو مقایسه کن
عدد بازتولید رو ۳ بذار. یک اجرا با ۶۰٪ ایمنی در شروع و صفر کاهش تماسها بگیر؛ اجرای بعدی رو با صفر ایمنی و ۶۰٪ کاهش تماسها بگیر. عدد مؤثر و کل موارد رو کنار هم بخون.
حدست چیه؟ اگر عدد مؤثر شروع در هر دو اجرا ۱٫۲ باشه، کل موارد تا روز ۲۰۰ هم دقیقاً یکی میشه؟
توضیح نتیجه رو ببین
عدد مؤثر هر دو اجرا ۱٫۲۰ه، اما نتیجهٔ کل یکی نیست: با ۶۰٪ ایمنی در شروع اوج حدود ۶۷ نفر و کل موارد ۱۲٫۱٪ میشه؛ با ۶۰٪ کاهش تماسها اوج حدود ۱۵۶ نفر و کل موارد ۲۶٫۷٪ه. در حالت اول افراد ایمن از جمعیتِ در معرض ابتلا کم میشن؛ در دومی تماسها در طول مدل کمترن.
پشت این حرکت چه خبره؟
عدد بازتولید پایه و مؤثر
R_eff = R0 * (1 - distancing / 100) * (1 - vaccinated / 100)
عدد بازتولید پایه میگه در یک جمعیتِ کاملاً در معرض ابتلا و بدون کاهش تماس، هر مورد بهطور میانگین چند مورد تازه ایجاد میکنه. مدل عدد مؤثر رو با درصد تماسهای کمتر و ایمنیِ از روز اول حساب میکنه؛ زیر ۱ بودنش در این مدل یعنی شمار مبتلاها از شروع رو به کاهش میره.
سه گروه در مدل SIR
جمعیت بین سه گروه جابهجا میشه: بدون ایمنی و در معرض ابتلا، مبتلا، و ایمن. هر مبتلا حدود ۷ روز عفونتزا فرض میشه؛ بعد به گروه ایمن میره. در شروع هم ۱۰ نفر مبتلان و جمعیت شهر فرضی ۱۰٬۰۰۰ نفره.
اوج و کل موارد دو چیز متفاوتن
اوج تعداد مبتلاها بیشترین تعداد مبتلا در یک زمانه؛ کل موارد، سهم همهٔ کسانیه که تا روز ۲۰۰ مبتلا شدن، حتی اگر بهبود پیدا کرده باشن. نوار خانهها هم شهر رو به ۱۰۰ خانه تقسیم میکنه و هر خانه حدود ۱۰۰ نفر رو نشون میده؛ نمودار عددهای مدل رو جدا و دقیقتر دنبال میکنه.
سؤالت رو بپرس، جوابش رو هم ببین
وقتی توی چت دربارهٔ یک مفهوم درس میخونی، دستیار هوش مصنوعی میتونه شبیهسازی مرتبط رو کنار توضیحش نشون بده. پارامترها رو تغییر میدی و با کمک توضیح بعدی، نتیجه رو بهتر میفهمی.
شروع یادگیری با چتبرای ادامه در چت، وارد مسیر شروع و ورود میشی. نتیجهٔ این آزمایش به چت منتقل نمیشه.
نمونهٔ نمایشی از آموزش در چت
چرا ۶۰٪ ایمنی و ۶۰٪ کاهش تماس عدد مؤثر یکسان میدن، ولی کل موارد فرق داره؟
چون عدد مؤثر فقط یک خلاصه از وضعیت شروعه. توی این مدل، ایمنی از همون اول جمعیتِ در معرض ابتلا رو کم میکنه؛ کاهش تماسها هم انتقال رو در ادامه کند میکنه. هر دو با عدد ۳ به ۱٫۲۰ میرسن، ولی منحنی و کل موارد تا روز ۲۰۰ یکی نمیشن.
سؤالهای رایج
عدد بازتولید پایه یعنی چی؟
این عدد میانگین موارد تازه از هر مورد در جمعیت فرضیِ بدون ایمنی و بدون کاهش تماسه. هرچی بزرگتر باشه، بیماری در شروع سریعتر گسترش پیدا میکنه؛ اینجا عدد مربوط به یک بیماری واقعی نیست.
عدد مؤثر کمتر از ۱ یعنی چی؟
در همین مدل، هر مورد بهطور میانگین کمتر از یک مورد تازه میسازه و شمار مبتلاها از اول روند کاهشی میگیره. این عدد خلاصهٔ شرایط اولیهست، نه پیشبینی برای دنیای واقعی.
اوج مبتلاها با کل موارد چه فرقی داره؟
اوج میگه در شلوغترین روز چند نفر همزمان مبتلا هستن؛ کل موارد تا روز ۲۰۰ همهٔ کسانیه که تا اون روز مبتلا شدن، حتی اگر بعداً بهبود پیدا کرده باشن.
هر خانه توی شکل چند نفره؟
هر کدوم حدود ۱۰۰ نفر از شهر فرضی رو نمایندگی میکنه. چون تعداد خانهها محدوده و رنگها گرد میشن، برای شمار دقیق از عددهای خروجی و نمودار کمک بگیر.