آزمایشگاه آزاد؛ بدون نیاز به ورود
دندانهها کی دوباره کنار هم میرسن؟
برای چرخهای ۱۲ و ۸ دندانهای، چند دندانه باید از نقطهٔ تماس بگذرن تا علامتها دوباره کنار هم برسن؟ حدست رو با عددهای مدل بسنج.
آزمایش رو شروع کنهر دو کنترل عدد صحیح میگیرن. مدل فرض میکنه یک دندانهٔ علامتدار از هر چرخ اول کنار هماند و چرخها درست درگیرن؛ تصویر ثابت، حرکت واقعی رو نشون نمیده.
آزمایشگاه در حال آماده شدنه…
حالا خودت امتحان کن
هر بار فقط یک چیز رو تغییر بده تا اثرش رو ببینی. قبل از اجرا، نتیجه رو حدس بزن.
عامل مشترک چه فرقی میسازه؟
دندانههای چرخ اول رو روی ۱۰ و چرخ دوم رو روی ۸ بذار. بعد فقط عدد چرخ اول رو به ۱۲ تغییر بده و ب.م.م، ک.م.م و دورها رو مقایسه کن.
حدست چیه؟ با تغییر ۱۰ به ۱۲، چرخها برای دیدار علامتها چند دور میزنن؟
توضیح نتیجه رو ببین
برای ۱۰ و ۸، ب.م.م ۲ و ک.م.م ۴۰ است؛ چرخها بهترتیب ۴ و ۵ دور میزنن. با ۱۲ و ۸، ب.م.م به ۴ و ک.م.م به ۲۴ میرسه و تعداد دورها ۲ و ۳ میشه. ک.م.م کوچکترین تعداد دندانهٔ عبوریه که بر هر دو شمار دندانه بخشپذیره.
وقتی عامل مشترکی ندارن
از ۱۲ دندانه روی چرخ اول و ۸ روی چرخ دوم شروع کن. فقط چرخ اول رو به ۱۱ برسون و تعداد دندانهٔ عبوری و دورهای هر چرخ رو ببین.
حدست چیه؟ اگر ب.م.م دو شمار دندانه ۱ بشه، ک.م.م نسبت به حالت قبل چه تغییری میکنه؟
توضیح نتیجه رو ببین
برای ۱۱ و ۸، ب.م.م ۱ است؛ ک.م.م به ۸۸ میرسه. چرخ ۱۱ دندانهای ۸ دور و چرخ ۸ دندانهای ۱۱ دور میزنن تا علامتها دوباره همزمان به نقطهٔ تماس برسن. چون عامل اول مشترکی ندارن، ک.م.م برابر حاصلضرب ۱۱ در ۸ است.
وقتی یک تعداد، مضرب اون یکیه
چرخ دوم رو روی ۸ نگه دار. چرخ اول رو از ۱۲ به ۱۶ تغییر بده و عدد ک.م.م و دورهای دو چرخ رو بررسی کن.
حدست چیه؟ وقتی ۸ شمار دندانهٔ چرخ دوم، ۱۶ شمار چرخ اول رو تقسیم میکنه، هر کدوم چند دور میزنن؟
توضیح نتیجه رو ببین
برای ۱۶ و ۸، ب.م.م ۸ و ک.م.م ۱۶ است. پس چرخ ۱۶ دندانهای یک دور و چرخ ۸ دندانهای دو دور میزنه. چون ۱۶ خودش مضرب هر دو عدده، ک.م.م از تعداد دندانههای چرخ بزرگتر نمیشه.
پشت این حرکت چه خبره؟
ب.م.م بزرگترین چیه؟
بزرگترین مقسومعلیه مشترک، بزرگترین عددیه که هر دو شمار دندانه رو بیباقیمونده تقسیم میکنه. برای ۱۲ و ۸، مقسومعلیههای مشترک ۱، ۲ و ۴ هستن؛ پس ب.م.م ۴ میشه.
ک.م.م تعداد دندانههای عبوری رو میده
lcm(a,b) = a*b/gcd(a,b)
هر علامت وقتی به نقطهٔ درگیری برمیگرده که به تعداد دندانههای چرخ خودش جابهجا شده باشه. برای برگشت همزمان دو علامت، تعداد دندانههای عبوری باید مضرب هر دو شمار باشه؛ ک.م.م کوچکترین چنین مضربیه.
از دندانه به دور کامل
R1 = lcm(a,b)/a; R2 = lcm(a,b)/b
بعد از اینکه تعداد دندانههای ک.م.م از نقطهٔ تماس گذشت، تعداد دور هر چرخ از تقسیم ک.م.م بر شمار دندانههای همون چرخ به دست میآد. برای ۱۲ و ۸، ۲۴ دندانهٔ عبوری یعنی ۲ دور برای چرخ ۱۲تایی و ۳ دور برای چرخ ۸تایی.
عاملهای اول چرا نمایش داده میشن؟
12 = 2*2*3; 8 = 2*2*2; gcd = 2*2; lcm = 2*2*2*3
وقتی عددها رو به حاصلضرب عاملهای اول میشکنی، ب.م.م از عاملهای مشترک با توان کمتر ساخته میشه و ک.م.م از همهٔ عاملها با توان بیشتر. برای ۱۲ و ۸، نمایش عاملها کمک میکنه ۴ و ۲۴ رو پیدا کنی.
این حساب چرخ واقعی نیست
شمارش فرض میکنه هر دو چرخ دندانههایی داشته باشن که درست درگیر میشن و علامتها از یک تماس مشترک شروع میکنن. تصویر فقط یک شکل ثابت و شماتیکه؛ فاصلهٔ محور، شکل واقعی دندانهها و چرخش دو چرخ رو محاسبه یا متحرک نمیکنه.
سؤالت رو بپرس، جوابش رو هم ببین
وقتی توی چت دربارهٔ یک مفهوم درس میخونی، دستیار هوش مصنوعی میتونه شبیهسازی مرتبط رو کنار توضیحش نشون بده. پارامترها رو تغییر میدی و با کمک توضیح بعدی، نتیجه رو بهتر میفهمی.
شروع یادگیری با چتبرای ادامه در چت، وارد مسیر شروع و ورود میشی. نتیجهٔ این آزمایش به چت منتقل نمیشه.
نمونهٔ نمایشی از آموزش در چت
چرا برای ۱۲ و ۸، بعد از عبور ۲۴ دندانه علامتها دوباره کنار هم میرسن؟
چون ۲۴ کوچکترین عددیه که هم بر ۱۲ و هم بر ۸ بخشپذیره. در این مقدار، چرخ ۱۲ دندانهای ۲ دور و چرخ ۸ دندانهای ۳ دور زده؛ هر دو علامت به نقطهٔ تماس برگشتن. ۲۴ ک.م.م دو شمار دندانه است.
سؤالهای رایج
ب.م.م دو عدد یعنی چی؟
بزرگترین عددی که هر دو شمار دندانه رو بدون باقیمونده تقسیم میکنه. برای ۱۲ و ۸، این عدد ۴ است.
ک.م.م در شکل چرخدندهها چه معنیای داره؟
کمترین تعداد دندانهٔ عبوریه که مضرب شمار دندانههای هر دو چرخ باشه؛ در این نقطه، علامتهای فرضی دوباره با هم میرسن. برای ۱۲ و ۸، ک.م.م ۲۴ است.
اگر ب.م.م یک باشه، ک.م.م چی میشه؟
اگر دو عدد عامل مشترک بزرگتر از یک نداشته باشن، ک.م.مشون برابر حاصلضربشونه. برای ۱۱ و ۸، ک.م.م ۸۸ میشه.
چطور تعداد دور هر چرخ رو پیدا کنم؟
ک.م.م رو بر تعداد دندانههای همون چرخ تقسیم کن. برای ۱۲ و ۸، ۲۴ تقسیم بر ۱۲ برابر ۲ دوره و ۲۴ تقسیم بر ۸ برابر ۳ دور.
آیا چرخهای تصویر واقعاً حرکت میکنن؟
نه؛ تصویر ثابته. محاسبه فقط فرض میکنه چرخها درست درگیرن و تعداد دندانههای عبوری رو میشماره؛ فاصله و حرکت واقعی چرخها شبیهسازی نمیشه.