آزمایشگاه آزاد؛ بدون نیاز به ورود
میتوز و میوز؛ کروموزومها کجا میرن؟
یک سلول پیش از تقسیم DNA رو کپی میکنه، اما میتوز و میوز کروموزومها رو یکجور بین سلولهای تازه پخش نمیکنن. تعداد جفتهای کروموزومی رو انتخاب کن و مسیر هرکدوم رو دنبال کن.
آزمایش رو شروع کنبا ۴ جفت کروموزوم و مرحلهٔ اول شروع کن. یک بار میتوز رو تا مرحلهٔ آخر ببر و بعد همین مقدارها رو برای میوز ببین؛ در هر دو حالت تعداد سلول و کروموزوم هر سلول رو بخون.
آزمایشگاه در حال آماده شدنه…
حالا خودت امتحان کن
هر بار فقط یک چیز رو تغییر بده تا اثرش رو ببینی. قبل از اجرا، نتیجه رو حدس بزن.
میتوز چند سلول میسازه؟
تقسیم رو روی میتوز و تعداد جفتهای والد رو روی ۴ نگه دار. مرحلهٔ ۱ رو اجرا کن؛ بعد فقط مرحله رو به ۵ برسون و نتیجه رو مقایسه کن.
حدست چیه؟ در پایان میتوز، تعداد سلولها و کروموزوم هر سلول چه تغییری میکنه؟
توضیح نتیجه رو ببین
مدل در مرحلهٔ ۱ یک سلول دیپلوئید با ۸ کروموزوم و در مرحلهٔ ۵ دو سلول دیپلوئید با ۸ کروموزوم در هرکدوم نشون میده. پس تعداد کروموزومهای هر سلول تازه مثل والد میمونه. نمایش فقط تعداد رو دنبال میکنه؛ شکل، کپیشدن دقیق DNA یا ژنها رو ثابت نمیکنه.
میوز تعداد کروموزوم رو نصف میکنه؟
جفتهای والد رو روی ۴ نگه دار و تقسیم رو روی میوز بذار. مرحلهٔ ۱ رو با مرحلهٔ ۵ مقایسه کن.
حدست چیه؟ در خروجی نهایی، هر سلول چند کروموزوم داره و چند سلول ساخته شده؟
توضیح نتیجه رو ببین
در مرحلهٔ ۱ مدل یک سلول دیپلوئید با ۸ کروموزوم داره؛ در مرحلهٔ ۵ چهار سلول هاپلوئید با ۴ کروموزوم در هر سلول نشون میده. مرحلهٔ آخر این ابزار، پایان هر دو تقسیم میوز رو یکجا نمایش میده؛ مرحلههای جداگانهٔ میوز دوم رو نداره.
جفتهای والد رو عوض کن
تقسیم رو روی میوز و مرحله رو روی ۵ نگه دار. یک بار ۲ جفت کروموزوم والد و بار بعد ۴ جفت انتخاب کن.
حدست چیه؟ با دو برابر شدن جفتهای والد، تعداد کروموزوم در هر سلول هاپلوئید چه میشه؟
توضیح نتیجه رو ببین
در مدل، با ۲ جفت والد، ۴ سلولِ ۲ کروموزومی ساخته میشه؛ با ۴ جفت والد، ۴ سلولِ ۴ کروموزومی. در هر دو حالت تعداد نهاییِ هر سلول نصف تعداد کروموزومهای والد است.
پشت این حرکت چه خبره؟
میتوز: دو سلول با همان تعداد کروموزوم
1(2n) -> 2(2n)
در میتوز، DNA پیش از تقسیم کپی میشه و در پایان معمولاً دو سلول دختر با همان تعداد کروموزومِ سلول والد ساخته میشن. مدل در مرحلهٔ آخر دو سلول دیپلوئید نشون میده. چون ژنها یا خطاهای کپی رو بررسی نمیکنه، تصویرش بهتنهایی نمیتونه یکسان بودن همهٔ اطلاعات ژنتیکی رو ثابت کنه.
میوز: دو تقسیم پس از یک بار کپی DNA
1(2n) -> 4(n)
میوز با یک بار کپی DNA شروع میشه و بعد دو تقسیم پیاپی داره. در تقسیم اول، کروموزومهای همتا از هم جدا میشن؛ در تقسیم دوم، کروماتیدهای خواهری از هم جدا میشن. خروجی نهایی معمولاً چهار سلول هاپلوئیده؛ مدل این دو تقسیم رو به چند مرحلهٔ ساده فشرده کرده و فقط خروجی نهایی رو درست میشمره.
جفت کروموزوم یعنی چی؟
2n = 2*p; n = p
کنترل والد تعداد جفتهای کروموزومی رو میپرسه. اگر مقدارش p باشه، مدل برای سلول دیپلوئید ۲p کروموزوم و برای سلول هاپلوئید p کروموزوم حساب میکنه. کپیشدن DNA تعداد کروموزومها رو همان لحظه دو برابر نمیکنه؛ هر کروموزومِ کپیشده دو کروماتید خواهری داره. این شبیهسازی کروماتیدها رو جداگانه نمیشمره.
مرحلههای میوز اینجا فشردهان
گزینههای مرحله فقط پنج خانه دارن: کپی DNA، پروفاز، متافاز، آنافاز و تلوفاز. در میوز، مرحلهٔ ۴ جدایی کروموزومهای همتا در تقسیم اول رو نشان میده؛ مدل همانجا یک سلول رو هاپلوئید علامت میزنه، هرچند سلول هنوز تقسیم نشده. مرحلهٔ ۵ مستقیم به چهار سلول نهایی میپره و میوز دوم رو جداگانه نمایش نمیده.
سؤالت رو بپرس، جوابش رو هم ببین
وقتی توی چت دربارهٔ یک مفهوم درس میخونی، دستیار هوش مصنوعی میتونه شبیهسازی مرتبط رو کنار توضیحش نشون بده. پارامترها رو تغییر میدی و با کمک توضیح بعدی، نتیجه رو بهتر میفهمی.
شروع یادگیری با چتبرای ادامه در چت، وارد مسیر شروع و ورود میشی. نتیجهٔ این آزمایش به چت منتقل نمیشه.
نمونهٔ نمایشی از آموزش در چت
چرا تعداد کروموزوم در میوز کمتر میشه، ولی DNA یک بار کپی میشه؟
کپی DNA پیش از شروع تقسیم انجام میشه. بعد در میوز اول، هر سلول تازه از هر جفت همتا یکی رو میگیره؛ در میوز دوم، کروماتیدهای خواهری از هم جدا میشن. برای همین پایان میوز چهار سلول با نصف تعداد کروموزوم والد میده. در این ابزار، مرحلهٔ آخر هر دو تقسیم رو یکجا نشون میده و جزئیات کروماتیدها رو نمیشمره.
سؤالهای رایج
میتوز معمولاً چند سلول میسازه؟
یک سلول در پایان میتوز معمولاً به دو سلول دختر تقسیم میشه و هرکدوم همان تعداد کروموزوم والد رو دارن. این شبیهسازی فقط تعداد سلول و کروموزوم رو نمایش میده.
میوز چطور از یک سلول چهار سلول میسازه؟
پس از یک بار کپی DNA، دو تقسیم پیاپی انجام میشه: اول کروموزومهای همتا و بعد کروماتیدهای خواهری از هم جدا میشن. مدل مرحلهٔ آخر رو بهصورت چهار سلول هاپلوئید نمایش میده.
هاپلوئید یعنی نصف کروموزوم؟
در این مقایسه، هاپلوئید یعنی از هر جفت همتا یک کروموزوم باقی مونده؛ برای همین مدل تعداد نهایی رو نصف عدد دیپلوئید والد میگیره.
چرا بعد از کپی DNA تعداد کروموزوم دو برابر نمیشه؟
هر کروموزوم پس از کپی دو کروماتید خواهریِ متصل داره، ولی تا وقتی از هم جدا نشن هنوز یک کروموزوم حساب میشه. ویجت فقط تعداد کروموزوم رو نشان میده، نه تعداد کروماتیدها رو.
آیا شکل میگه سلولهای پایانی از نظر ژنتیکی یکسان یا متفاوتن؟
نه. شکل فقط تعداد سلول و کروموزوم رو میشمره؛ جابهجایی قطعههای DNA یا ترکیب ژنها رو شبیهسازی نمیکنه.