آزمایشگاه آزاد؛ بدون نیاز به ورود
جهش در کدون؛ هر تغییر DNA اسیدآمینه رو عوض می‌کنه؟
سه باز کنار هم یک کدون می‌سازن. اگه باز عوض بشه، همیشه اسیدآمینه هم عوض می‌شه؟ سه حالت رو با کدون پایهٔ این مدل مقایسه کن.
آزمایش رو شروع کناز کدون GCT شروع کن که آلانین رو رمز می‌کنه. اول فقط باز سوم رو عوض کن و نتیجهٔ پروتئینی رو بخون.
آزمایشگاه در حال آماده شدنه…
حالا خودت امتحان کن
هر بار فقط یک چیز رو تغییر بده تا اثرش رو ببینی. قبل از اجرا، نتیجه رو حدس بزن.
یک تغییرِ بی‌تغییر در اسیدآمینه
باز اول و دوم رو روی G و C نگه دار. باز سوم رو از T به C تغییر بده تا کدون GCC ساخته بشه.
حدست چیه؟ با عوض شدن یک باز، اسیدآمینه حتماً با حالت پایه فرق می‌کنه؟
توضیح نتیجه رو ببین
کدون از GCT به GCC عوض می‌شه، اما هر دو آلانین رو رمز می‌کنن. یک باز تغییر کرده، ولی اسیدآمینه همونه؛ این نمونه جهش خاموشه.
یک باز، اسیدآمینهٔ دیگه
کدون پایه رو دوباره انتخاب کن. باز دوم رو از C به A تغییر بده تا GAT ساخته بشه.
حدست چیه؟ اگه کدون از GCT به GAT برسه، اسیدآمینه همون آلانینه؟
توضیح نتیجه رو ببین
GCT آلانین و GAT اسید آسپارتیک رو رمز می‌کنه. این بار یک باز تغییر کرده و اسیدآمینه هم عوض شده؛ پس تغییر از نوع missense یا اسیدآمینهٔ متفاوت حساب می‌شه.
کدونِ پایان رو پیدا کن
بازها رو روی T، A و A بذار تا کدون TAA ساخته بشه. شمار بازهای متفاوت با GCT و نوع نتیجه رو بخون.
حدست چیه؟ کدون TAA یک اسیدآمینه می‌سازه یا به ریبوزوم می‌گه ترجمه رو تموم کنه؟
توضیح نتیجه رو ببین
TAA کدون توقفه؛ پس به‌جای اسیدآمینه علامت پایان می‌ده. در این مثال هر سه باز نسبت به GCT عوض شدن، بنابراین نمونهٔ یک جایگزینی تک‌بازی نیست؛ صفحه پیامدِ کدون نهایی رو دسته‌بندی می‌کنه.
پشت این حرکت چه خبره؟
کدون، سه‌تاییِ خوانده‌شده برای ساخت پروتئینه
هر سه بازِ پیاپی در چارچوب درست با یک کدون متناظر می‌شن. در این مدل، سه حرف DNA رشتهٔ رمزکننده مستقیماً با کد ژنتیکی مقایسه می‌شن؛ در یاخته، RNA پیام‌رسان واسطهٔ ساخت پروتئینه.
چند کدون می‌تونن یک اسیدآمینه رو رمز کنن
GCT = Ala; GCC = Ala
کد ژنتیکی افزونه‌ست؛ برای همین عوض شدن یک باز، گاهی همون اسیدآمینه رو نگه می‌داره. اگر اسیدآمینه تغییر نکنه، این نمونه جهش خاموشه.
تغییر کدون می‌تونه معنی‌دار یا پایانی باشه
GAT = Asp; TAA = STOP
missense اسیدآمینه رو عوض می‌کنه؛ nonsense کدون توقف می‌سازه و ترجمه رو پایان می‌ده. اثر نهایی به جایگاه تغییر و بقیهٔ توالی پروتئین هم بستگی داره.
سؤالت رو بپرس، جوابش رو هم ببین
وقتی توی چت دربارهٔ یک مفهوم درس می‌خونی، دستیار هوش مصنوعی می‌تونه شبیه‌سازی مرتبط رو کنار توضیحش نشون بده. پارامترها رو تغییر می‌دی و با کمک توضیح بعدی، نتیجه رو بهتر می‌فهمی.
شروع یادگیری با چتبرای ادامه در چت، وارد مسیر شروع و ورود می‌شی. نتیجهٔ این آزمایش به چت منتقل نمی‌شه.
نمونهٔ نمایشی از آموزش در چت
چطور ممکنه یک باز عوض بشه ولی اسیدآمینه همون بمونه؟
چون چند کدون متفاوت می‌تونن یک اسیدآمینه رو رمز کنن. برای همین GCT و GCC هر دو آلانین می‌دن، با اینکه باز سومشون فرق داره.
سؤال‌های رایج
جهش خاموش یعنی بازها اصلاً عوض نمی‌شن؟
نه؛ باز عوض می‌شه، اما کدون تازه هنوز همون اسیدآمینه رو رمز می‌کنه.
کدون توقف چه‌کار می‌کنه؟
به فرایند ترجمه علامت می‌ده که زنجیرهٔ پروتئین در آن نقطه تموم بشه؛ خودش یک اسیدآمینه نیست.
این صفحه فقط جهش تک‌بازی رو نشون می‌ده؟
نه؛ هر سه کنترل جدا هستن و می‌تونی چند باز رو تغییر بدی. نمونهٔ TAA نسبت به GCT سه باز متفاوت داره، پس اون رو نباید یک جایگزینی تک‌بازی حساب کرد.
کدون‌ها برای همهٔ جاندارها یکسانن؟
کد استاندارد در بیشتر حالت‌ها به‌کار می‌ره، اما استثناهایی هم هست؛ بعضی جاندارها یا اندامک‌ها کد متفاوت دارن.