آزمایشگاه آزاد؛ بدون نیاز به ورود
پخش آلودگی از دودکش
آیا دودکش بلندتر همیشه غلظت کنار زمین رو کم می‌کنه؟ چند حالت رو اجرا کن و عدد گیرنده رو با شکل پلوم کنار هم ببین.
آزمایش رو شروع کناز تنظیم‌های صفحه شروع کن و هر بار فقط یک کنترل رو تغییر بده. عدد کنار گیرنده غلظت حساب‌شده در همین مدل ساده‌ست؛ ازش برای سنجش هوای واقعی استفاده نکن.
آزمایشگاه در حال آماده شدنه…
حالا خودت امتحان کن
هر بار فقط یک چیز رو تغییر بده تا اثرش رو ببینی. قبل از اجرا، نتیجه رو حدس بزن.
فاصله رو عوض کن
ارتفاع دودکش رو روی ۵۰ متر، نرخ انتشار رو روی ۱ و باد رو روی ۲ نگه دار. فاصله رو یک بار روی ۱۰، یک بار روی ۳۵ و یک بار روی ۱۱۰ متر بذار و هر سه حالت رو اجرا کن.
حدست چیه؟ در این مدل، غلظت روی زمین با دور شدن از دودکش همیشه کم می‌شه؟
توضیح نتیجه رو ببین
در فاصلهٔ ۱۰ متر، عدد گرد‌شدهٔ غلظت صفره؛ در ۳۵ متر حدود ۲ و در ۱۱۰ متر حدود ۱٫۶ میکروگرم بر متر مکعبه. طبق همین فرمول، عدد اول بالا می‌ره و بعد پایین می‌آد؛ این الگو به فرض‌های مدل وابسته‌ست و قانون همیشگی پخش هوا نیست.
دودکش رو بلندتر کن
باد رو روی ۲، نرخ انتشار رو روی ۱ و فاصله رو روی ۱۱۰ متر ثابت نگه دار. ارتفاع دودکش رو یک بار روی ۳۰ و یک بار روی ۸۰ متر تنظیم کن.
حدست چیه؟ در این فاصله، دودکش بلندتر عدد گیرنده رو چطور تغییر می‌ده؟
توضیح نتیجه رو ببین
با ارتفاع ۳۰ متر، غلظت زمینی حدود ۱٫۷ و با ارتفاع ۸۰ متر حدود ۱٫۴ میکروگرم بر متر مکعب نمایش داده می‌شه. شکل و عدد فقط خروجی مدل هستن؛ این مقایسه به معنی حذف آلودگی یا بی‌خطر شدن هوا نیست.
سرعت باد رو مقایسه کن
ارتفاع رو روی ۵۰ متر، انتشار رو روی ۱ و فاصله رو روی ۱۱۰ متر بذار. سرعت باد رو یک بار روی ۱ و یک بار روی ۴ متر بر ثانیه تنظیم کن.
حدست چیه؟ با باد سریع‌تر، عدد غلظت این مدل بیشتر می‌شه یا کمتر؟
توضیح نتیجه رو ببین
با باد ۱، غلظت حدود ۳٫۳ و با باد ۴ حدود ۰٫۸ میکروگرم بر متر مکعبه. این نتیجه از تقسیم ساده بر سرعت باد در فرمول می‌آد؛ شرایط واقعی هوا فقط با یک عدد باد توصیف نمی‌شن.
پشت این حرکت چه خبره؟
عدد گیرنده یعنی چی؟
این ویجت یک عدد برای غلظت روی زمین در نقطهٔ گیرنده می‌سازه و مدل رو روی خط میانی پلوم در نظر می‌گیره. مقدار به ارتفاع دودکش، نرخ انتشار، باد و فاصله‌ای که انتخاب می‌کنی وابسته‌ست.
فرمول ساده‌شدهٔ ویجت
Q = 100*E; sigma = 0.08*d; C = (Q/(pi*sigma*U))*exp(-H^2/(2*d^2)); W = 4*sigma
در این قاعده، پهنای پخش با فاصله زیاد می‌شه و اثر ارتفاع هم غلظت رو تغییر می‌ده. فرمول آموزشی این صفحه عین مدل ثبت‌شده رو نشون می‌ده؛ مدل کامل پیش‌بینی آلودگی هوا نیست.
دو کنترل، دو معنی متفاوت
سرعت باد بر حسب متر بر ثانیه و فاصله و ارتفاع بر حسب متر تنظیم می‌شن. اما کنترل انتشار یک ضریب نسبیه؛ عددش مقدار واقعی انتشار نیست، حتی اگر شکل کنار آن Gt/yr بنویسه.
سؤالت رو بپرس، جوابش رو هم ببین
وقتی توی چت دربارهٔ یک مفهوم درس می‌خونی، دستیار هوش مصنوعی می‌تونه شبیه‌سازی مرتبط رو کنار توضیحش نشون بده. پارامترها رو تغییر می‌دی و با کمک توضیح بعدی، نتیجه رو بهتر می‌فهمی.
شروع یادگیری با چتبرای ادامه در چت، وارد مسیر شروع و ورود می‌شی. نتیجهٔ این آزمایش به چت منتقل نمی‌شه.
نمونهٔ نمایشی از آموزش در چت
اگر دودکش بلندتر باشه، آلودگی برای همه کمتر می‌شه؟
نه می‌شه این نتیجه رو برای همهٔ جاها گرفت، نه برای هوای واقعی. در همین مدل و در فاصلهٔ ثابت ۱۱۰ متر، تغییر ارتفاع از ۳۰ به ۸۰ متر عدد گیرنده رو حدود ۱٫۷ به ۱٫۴ می‌رسونه. اما این فقط یک نقطه روی خط میانی و با فرض‌های ساده‌ست؛ باد، شکل زمین و شرایط جوی واقعی هم مهمن. به نظرت اگر فاصلهٔ گیرنده رو عوض کنی، عدد مدل چه تغییری می‌کنه؟
سؤال‌های رایج
آیا غلظت مدل همیشه با فاصله کم می‌شه؟
نه لزوماً. نزدیک یک دودکش بلند، پلوم هنوز به زمین نرسیده و عدد زمینی می‌تونه کم باشه؛ بعد ممکنه بالاتر بره و در فاصله‌های بیشتر پایین بیاد. نتیجه به فرمول سادهٔ این ویجت وابسته‌ست و الگوی واقعی همهٔ بادها رو پیش‌بینی نمی‌کنه.
عدد نرخ انتشار رو چطور بخونم؟
این کنترل ضریب نسبی از ۰٫۵ تا ۳ه، نه اندازه‌گیری واقعی انتشار. شکل آن رو با Gt/yr برچسب می‌زنه، اما واحد نرخ واقعی نیست؛ عدد غلظت هم با مرجع ساختگی همین مدل حساب می‌شه.
چرا باد سریع‌تر در این مدل غلظت رو کم می‌کنه؟
در فرمول ویجت، غلظت با سرعت باد نسبت وارون داره؛ برای همین اگر بقیهٔ کنترل‌ها ثابت باشن، عدد محاسبه‌شده پایین می‌آد. در محیط واقعی، آشفتگی، پایداری هوا و جهت باد هم روی پخش اثر دارن.
چرا وقتی عدد غلظت کوچیکه، پلوم در تصویر دیده نمی‌شه؟
تصویر فقط برای عددهای بیشتر از ۱ شکل پلوم و گیرنده رو رسم می‌کنه. عددهای کوچک‌تر ممکنه در خوانش کنار شکل دیده بشن، حتی اگر خود پلوم رسم نشده باشه.
می‌تونم از این عدد برای سنجش هوای محله استفاده کنم؟
نه. این مدل انتشار واقعی، ترکیب آلاینده، اندازه‌گیری هوا یا شرایط جوی دقیق رو نداره. عددها فقط برای مقایسهٔ تنظیم‌های همین آزمایش آموزشی هستن.