آزمایشگاه آزاد؛ بدون نیاز به ورود
حرکت پرتابی توپ؛ زاویه و سرعت چطور مسیر رو تغییر میدن؟
دو توپ با سرعت یکسان، یکی با زاویهی ۳۰ درجه و یکی با ۶۰ درجه پرتاب بشن، بردشون یکی میشه؟ زاویه و گرانش رو عوض کن و از روی مسیر و عددهای نتیجه جواب رو پیدا کن.
آزمایش رو شروع کناز تنظیمات شروع، اجرای آزمایش رو بزن و مسیر رو ببین. برای هر مقایسه فقط یک عامل رو تغییر بده؛ بعد برد، بیشترین ارتفاع و زمان پرواز رو کنار هم بخون.
آزمایشگاه در حال آماده شدنه…
حالا خودت امتحان کن
هر بار فقط یک چیز رو تغییر بده تا اثرش رو ببینی. قبل از اجرا، نتیجه رو حدس بزن.
زاویههای ۳۰ و ۶۰ درجه
سرعت رو روی ۱۰ متر بر ثانیه و گرانش رو روی زمین بذار. دو پرتاب جدا با زاویههای ۳۰ و ۶۰ درجه اجرا کن و برد و ارتفاع بیشینه رو مقایسه کن.
حدست چیه؟ با سرعت برابر، کدوم توپ دورتر میره؟ آیا ارتفاع و مدت پروازشون هم برابر میشه؟
توضیح نتیجه رو ببین
برد هر دو پرتاب حدود ۸٫۸۳ متره، اما توپ با زاویهی ۶۰ درجه تا حدود ۳٫۸۲ متر بالا میره و ۱٫۷۷ ثانیه در هوا میمونه؛ برای زاویهی ۳۰ درجه این عددها حدود ۱٫۲۷ متر و ۱٫۰۲ ثانیهان. زاویههای مکمل در این مدل برد برابر دارن، ولی مسیر و زمانشون یکی نیست.
همون پرتاب روی ماه
سرعت رو روی ۱۰ متر بر ثانیه و زاویه رو روی ۴۵ درجه نگه دار. یکبار با گرانش زمین اجرا کن و بعد گرانش رو روی ماه بذار و نتیجهها رو مقایسه کن.
حدست چیه؟ وقتی گرانش ضعیفتره، توپ زودتر فرود میآد یا زمان بیشتری توی هوا میمونه؟
توضیح نتیجه رو ببین
روی زمین برد حدود ۱۰٫۱۹ متر و زمان پرواز ۱٫۴۴ ثانیهست؛ روی ماه برد حدود ۶۱٫۷۳ متر و زمان پرواز ۸٫۷۳ ثانیه میشه. در این مدل، گرانش ماه حدود شش برابر ضعیفتره و توپ هم بیشتر بالا میره و هم دیرتر برمیگرده.
سرعت رو دو برابر کن
زاویه رو روی ۴۵ درجه و گرانش رو روی زمین ثابت نگه دار. برد، ارتفاع و زمان پرواز رو با سرعت ۱۰ متر بر ثانیه یادداشت کن؛ بعد سرعت رو به ۲۰ متر بر ثانیه برسون و دوباره اجرا کن.
حدست چیه؟ با دو برابر شدن سرعت شروع، برد و بیشترین ارتفاع هم دو برابر میشن؟ زمان پرواز چطور؟
توضیح نتیجه رو ببین
برد از حدود ۱۰٫۱۹ به ۴۰٫۷۷ متر و بیشترین ارتفاع از ۲٫۵۵ به ۱۰٫۱۹ متر میرسه؛ هر دو چهار برابر میشن. زمان پرواز از ۱٫۴۴ به ۲٫۸۸ ثانیه میرسه و دو برابر میشه.
پشت این حرکت چه خبره؟
حرکت توپ دو بخش داره
x = v cos(theta) t; y = v sin(theta) t - g t^2 / 2
سرعت شروع رو میشه به بخش افقی و عمودی تقسیم کرد. گرانش بخش عمودی رو پیوسته کم میکنه، اما در این مدل سرعت افقی تغییر نمیکنه. کنار هم بودن این دو حرکت، مسیر خمیدهی توپ رو میسازه.
زاویه چه اثری روی برد میذاره؟
R = v^2 sin(2 theta) / g
وقتی سرعت و گرانش ثابت باشن و توپ همسطح محل پرتاب فرود بیاد، زاویههای مکمل مثل ۳۰ و ۶۰ درجه برد یکسانی دارن. در این مدل، زاویهی ۴۵ درجه بیشترین برد رو میده؛ زاویهی بزرگتر معمولاً توپ رو بالاتر میبره و زمان پرواز رو بیشتر میکنه.
چرا گرانش کمتر، برد رو زیاد میکنه؟
با سرعت شروع و زاویهی یکسان، گرانش کمتر باعث میشه توپ دیرتر به زمین برگرده. چون سرعت افقی در مدل ثابت میمونه، زمان بیشتر یعنی مسافت افقی بیشتری هم طی میشه. شبیهسازی برد، بیشترین ارتفاع و زمان پرواز رو با واحدهای متر و ثانیه نشون میده.
سؤالت رو بپرس، جوابش رو هم ببین
وقتی توی چت دربارهٔ یک مفهوم درس میخونی، دستیار هوش مصنوعی میتونه شبیهسازی مرتبط رو کنار توضیحش نشون بده. پارامترها رو تغییر میدی و با کمک توضیح بعدی، نتیجه رو بهتر میفهمی.
شروع یادگیری با چتبرای ادامه در چت، وارد مسیر شروع و ورود میشی. نتیجهٔ این آزمایش به چت منتقل نمیشه.
نمونهٔ نمایشی از آموزش در چت
چرا با زاویههای ۳۰ و ۶۰ درجه برد یکیه ولی ارتفاع فرق میکنه؟
زاویهها مکمل همان و سرعت شروع و گرانش هم ثابت موندن. یکی از پرتابها بخش افقی سرعت بیشتری داره و زودتر فرود میآد؛ اون یکی بخش عمودی سرعت بیشتری داره، پس بالاتر میره و بیشتر توی هوا میمونه. این دو تغییر در مدل به برد یکسان میرسن. عددهای هر دو اجرا رو کنار هم بذار و ببین پیشبینیات درست بوده یا نه.
سؤالهای رایج
کدوم زاویه بیشترین برد رو میده؟
در همین مدل، اگر سرعت و گرانش ثابت باشن و نقطهی فرود همارتفاع محل پرتاب باشه، زاویهی ۴۵ درجه بیشترین برد رو میده. مقاومت هوا میتونه زاویهی بهینهی پرتاب واقعی رو تغییر بده.
چرا زاویههای ۳۰ و ۶۰ درجه برد یکسانی دارن؟
با سرعت و گرانش برابر و با فرض پرتاب و فرود در یک ارتفاع، دو زاویهی مکمل برد یکسانی دارن. ارتفاع و زمان پرواز برابر نیست؛ زاویهی بزرگتر توپ رو بالاتر میبره و بیشتر در هوا نگه میداره.
روی ماه توپ چقدر دورتر میره؟
برای سرعت ۱۰ متر بر ثانیه و زاویهی ۴۵ درجه، این محاسبه بردی حدود ۶۱٫۷۳ متر روی ماه و ۱۰٫۱۹ متر روی زمین میده. این نسبت به فرضهای مدل، بهخصوص نبود مقاومت هوا، وابستهست.
اگر سرعت پرتاب دو برابر بشه، برد هم دو برابر میشه؟
نه؛ با ثابت موندن زاویه و گرانش، برد و بیشترین ارتفاع چهار برابر میشن و زمان پرواز دو برابر میشه. این شبیهسازی حرکت رو بدون مقاومت هوا حساب میکنه.
برای دیدن مسیر توپ باید وارد حساب بشم؟
نه؛ میتونی همینجا سرعت، زاویه و گرانش رو تغییر بدی و نتیجه رو ببینی. آزمایشهای این صفحه به چت فرستاده نمیشن.