آزمایشگاه آزاد؛ بدون نیاز به ورود
ذخیرهٔ مخزن سد در خشکسالی
اگه آب ورودی از تقاضا و تبخیر کمتر باشه، سطح مخزن پایین می‌ره؟ سه نرخ رو عوض کن و جواب رو در نمودار و عددهای ذخیره پیدا کن.
آزمایش رو شروع کناول با مقدارهای پیش‌فرض اجرا رو بزن. بعد در هر آزمایش فقط عددهایی رو که گفته شده عوض کن و سطح نهایی و کمترین سطح رو با هم مقایسه کن.
آزمایشگاه در حال آماده شدنه…
حالا خودت امتحان کن
هر بار فقط یک چیز رو تغییر بده تا اثرش رو ببینی. قبل از اجرا، نتیجه رو حدس بزن.
ورودی کمتر، ذخیرهٔ پایین‌تر؟
تقاضا رو روی ۴۰ میلی‌متر در ماه و تبخیر رو روی ۱۰ نگه دار. ورودی رو یک بار روی ۴۰ و یک بار روی ۸۰ میلی‌متر در ماه بذار و هر دو حالت رو اجرا کن.
حدست چیه؟ کدوم ورودی، سطح بیشتری رو تا نقطهٔ پایانی مدل نگه می‌داره؟
توضیح نتیجه رو ببین
با ورودی ۴۰، سطح نهایی و کمترین سطح حدود ۵۳٫۴٪ می‌شن. با ورودی ۸۰، سطح نهایی حدود ۸۷٫۳٪ و کمترین سطح ۸۰٪ه. فصل‌ها باعث بالا و پایین شدن مسیر می‌شن، اما مقدار ورودی بیشتر در این تنظیمات ذخیرهٔ پایانی رو بالاتر می‌بره.
تقاضا رو بیشتر کن
ورودی رو روی ۶۰ و تبخیر رو روی ۱۰ میلی‌متر در ماه ثابت نگه دار. تقاضا رو یک بار روی ۳۰ و یک بار روی ۵۰ میلی‌متر در ماه بذار و هر دو حالت رو اجرا کن.
حدست چیه؟ وقتی تقاضا بالا می‌ره، سطح نهایی چه تغییری می‌کنه؟
توضیح نتیجه رو ببین
با تقاضای ۳۰، سطح نهایی حدود ۸۲٫۴٪ و کمترین سطح ۸۰٪ه. با تقاضای ۵۰، سطح نهایی و کمترین سطح حدود ۵۸٫۲٪ می‌شن. در این مدل، کم شدن آبِ باقی‌مانده بعد از تقاضا و تبخیر، سطح رو پایین می‌آره.
اثر تبخیر رو جدا کن
ورودی رو روی ۸۰ و تقاضا رو روی ۵۰ میلی‌متر در ماه ثابت بذار. تبخیر رو یک بار روی صفر و یک بار روی ۱۰ میلی‌متر در ماه تنظیم کن و هر دو حالت رو اجرا کن.
حدست چیه؟ با بیشتر شدن تبخیر، سطح نهایی نسبت به حالتی که تبخیر صفره چه می‌شه؟
توضیح نتیجه رو ببین
با تبخیر صفر، سطح نهایی حدود ۸۷٫۳٪ و کمترین سطح ۸۰٪ه. با تبخیر ۱۰، سطح نهایی و کمترین سطح حدود ۷۵٫۲٪ می‌شن. ورودی و تقاضا ثابت موندن؛ پس تفاوت این دو نتیجه از تبخیر تنظیم‌شده می‌آد.
پشت این حرکت چه خبره؟
سه نرخ و یک سطح ذخیره
در هر گام، ورودی فصلی از تقاضا و تبخیر کم می‌شه. اگر تراز این گام مثبت باشه، سطح کمی بالا می‌ره؛ اگر منفی باشه، پایین می‌آد. مدل سطح رو بین صفر و صد درصد نگه می‌داره، پس از این دو مرز رد نمی‌شه.
ورودی در طول فصل‌ها
I_m = I*(0.7+0.3*sin(2*pi*m/12)); L_(m+1) = clamp(L_m+(I_m-D-E)/100,0,100)
ضریب فصلی ورودی از ۰٫۴ تا ۱ تغییر می‌کنه و میانگینش در یک چرخهٔ دوازده‌ماهه ۰٫۷ه. برای همین، عدد ورودی روی کنترل در این مدل میانگین واقعی ورودی نیست؛ بیشتر یک مقیاس برای مقایسهٔ آزمایش‌هاست.
عددهای مخزن رو بخون
سطح کنار تصویر در طول اجرا تغییر می‌کنه و به درصدِ بی‌رقم اعشار گرد می‌شه. عددهای سطح نهایی و کمترین سطح، درصد رو با یک رقم اعشار نشون می‌دن. کمترین سطح یعنی پایین‌ترین مقداری که مدل در مسیر ثبت کرده؛ این عدد با تشخیص خشکسالی واقعی فرق داره.
سؤالت رو بپرس، جوابش رو هم ببین
وقتی توی چت دربارهٔ یک مفهوم درس می‌خونی، دستیار هوش مصنوعی می‌تونه شبیه‌سازی مرتبط رو کنار توضیحش نشون بده. پارامترها رو تغییر می‌دی و با کمک توضیح بعدی، نتیجه رو بهتر می‌فهمی.
شروع یادگیری با چتبرای ادامه در چت، وارد مسیر شروع و ورود می‌شی. نتیجهٔ این آزمایش به چت منتقل نمی‌شه.
نمونهٔ نمایشی از آموزش در چت
اگه آب ورودی رو دو برابر کنم، سطح مخزن هم دو برابر می‌شه؟
نه لزوماً. با تقاضای ۴۰ و تبخیر ۱۰، ورودی ۴۰ سطح نهایی رو حدود ۵۳٫۴٪ می‌کنه و ورودی ۸۰ اون رو به حدود ۸۷٫۳٪ می‌رسونه؛ دو برابر شدن ورودی، سطح رو دو برابر نکرد. تقاضا، تبخیر، تغییر فصلی و سقف ذخیره هم روی نتیجه اثر دارن. این عددها فقط خروجی همین مدل ساده‌ان، نه پیش‌بینی یک سد واقعی.
سؤال‌های رایج
چرا با ورودی ۶۰، سطح مخزن پایین می‌آد؟
در این مدل، ضریب فصلی ورودی میانگین ۰٫۷ داره؛ پس میانگین ورودیِ مدل ۴۲ میلی‌متر در ماه می‌شه. تقاضای ۴۰ و تبخیر ۱۰ روی‌هم ۵۰ هستن، برای همین تراز کلی منفی می‌شه و سطح پایین می‌آد.
چرا نمودار با وجود روند کلی، موج داره؟
ورودی هر ماه با یک ضریب سینوسی بین ۰٫۴ تا ۱ تغییر می‌کنه. ممکنه در بخشی از سال ورودی از تقاضا و تبخیر بیشتر بشه و سطح کمی بالا بره، حتی اگر روند کلی ذخیره رو به پایین باشه.
چرا سطح از صفر یا صد درصد رد نمی‌شه؟
مدل مقدار سطح رو در هر گام بین این دو مرز محدود می‌کنه. پس اگر تراز مثبت باشه ولی مخزن به صد درصد رسیده باشه، سطح بالاتر نمی‌ره؛ اگر تراز منفی هم سطح به صفر برسه، پایین‌تر نمی‌آد.
آیا هشدار زیر ۲۰٪ یعنی خشکسالی واقعی رخ داده؟
نه. این فقط یک برچسب ساده‌ست که تصویر وقتی سطح مدل زیر ۲۰٪ باشه نشون می‌ده. خشکسالی واقعی به آب‌وهوا، جریان رودخانه، آب زیرزمینی و نیاز مردم هم وابسته‌ست؛ این شبیه‌سازی اون‌ها رو بررسی نمی‌کنه.
می‌تونم درصدهای این صفحه رو برای یک سد واقعی به کار ببرم؟
نه. مدل مساحت و حجم واقعی مخزن یا تبدیل میلی‌متر آب به درصد ظرفیت رو نداره. از عددها فقط برای مقایسهٔ روندهای همین شبیه‌سازی استفاده کن، نه برای برنامه‌ریزی آب یک سد.