آزمایشگاه آزاد؛ بدون نیاز به ورود
چرا مریخ توی آسمان گاهی عقب می‌ره؟
مریخ واقعاً دور خورشید دنده‌عقب نمی‌ره. وقتی زمین از مدار نزدیک‌ترش رد می‌شه، مسیر مریخ از دید ما برای مدتی انگار رو به عقب می‌چرخه؛ توی این شبیه‌سازی خط دید رو دنبال کن.
آزمایش رو شروع کنعدد ماه شروع رو روی ۶ بذار و اجرا رو بزن. حرکت زمین و مریخ رو در بازهٔ سه‌ساله ببین؛ بعد ماه شروع رو تغییر بده و جای شروع‌شون رو مقایسه کن.
آزمایشگاه در حال آماده شدنه…
حالا خودت امتحان کن
هر بار فقط یک چیز رو تغییر بده تا اثرش رو ببینی. قبل از اجرا، نتیجه رو حدس بزن.
نقطهٔ شروع رو عوض کن
ماه شروع رو اول روی ۰ و بعد روی ۶ بذار؛ هر بار اجرا کن و جای زمین و مریخ رو در ابتدای تصویر مقایسه کن.
حدست چیه؟ با جلو بردن شروع به اندازهٔ نیم‌سال، دورهٔ مدارها عوض می‌شه یا فقط نقطهٔ شروع؟
توضیح نتیجه رو ببین
جای شروع سیاره‌ها در تصویر عوض می‌شه، چون بازهٔ سه‌ساله از زمان دیگه‌ای آغاز شده. دورهٔ مدارها ثابت می‌مونه؛ ماه شروع فقط زمان آغاز مشاهده رو جابه‌جا می‌کنه.
زمین از مریخ سبقت می‌گیره
ماه شروع رو روی ۶ بذار و اجرای سه‌ساله رو تماشا کن. وقتی زمین روی مدار داخلی به مریخ نزدیک و از کنارش رد می‌شه، هم خط زمین تا مریخ رو ببین، هم حرکت خود مریخ روی مدار بیرونی رو دنبال کن.
حدست چیه؟ آیا مریخ واقعاً روی مدارش برمی‌گرده یا فقط از دید زمین چنین به نظر می‌آد؟
توضیح نتیجه رو ببین
مریخ روی مدار بیرونی‌اش رو به جلو حرکت می‌کنه؛ این زمینِ نزدیک‌تر به خورشیده که زودتر می‌چرخه و از کنارش می‌گذره. از دید ناظر زمینی، جابه‌جایی مریخ در برابر ستاره‌های دور برای مدتی بازگشتی به نظر می‌آد.
در سه سال چند دور می‌زنن؟
ماه شروع رو روی ۰ بذار و یک اجرای کامل رو ببین. تعداد دورهای کامل زمین و مقدار حرکت مریخ روی مدار بیرونی رو در همین بازه مقایسه کن.
حدست چیه؟ در سه سال مدل، زمین بیشتر دور خورشید می‌چرخه یا مریخ؟
توضیح نتیجه رو ببین
زمین در سه سال مدل سه دور کامل می‌زنه. مریخ با دورهٔ ۱٫۸۸۱ ساله، در همین مدت حدود ۱٫۶ دور می‌زنه؛ همین تفاوت سرعت زمینهٔ سبقت زمین رو می‌سازه.
پشت این حرکت چه خبره؟
حرکت بازگشتی، یک خطای دید فضاییه
مریخ دور خورشید مسیرش رو برعکس نمی‌کنه. چون زمین در مدار درونی سریع‌تر حرکت می‌کنه، گاهی از مریخ سبقت می‌گیره. هنگام این سبقت، جهت تغییر جای مریخ نسبت به ستاره‌های دور موقتاً برعکس به نظر می‌آد؛ این تغییر از دید ماست، نه برگشت واقعی مریخ.
سرعت دو مدار یکسان نیست
T_E = 1 y; T_M = 1.881 y; N_M = 3/T_M
مدل برای یک دور زمین یک سال و برای یک دور مریخ ۱٫۸۸۱ سال در نظر می‌گیره. پس زمین در بازهٔ سه‌ساله سه دور کامل می‌زنه و مریخ حدود ۱٫۶ دور. اختلاف حرکت این دو، زمان سبقت و تغییر ظاهری جای مریخ رو می‌سازه.
ماه شروع، زمان مشاهده رو جابه‌جا می‌کنه
عدد ماه شروع از ۰ تا ۱۱ه؛ ۰ یعنی ژانویه و ۶ یعنی حدود ژوئیه. با عوض کردنش، مدل همون حرکت سه‌ساله رو از زمان دیگه‌ای شروع می‌کنه. این کنترل سرعت یا اندازهٔ مدارها رو عوض نمی‌کنه.
سؤالت رو بپرس، جوابش رو هم ببین
وقتی توی چت دربارهٔ یک مفهوم درس می‌خونی، دستیار هوش مصنوعی می‌تونه شبیه‌سازی مرتبط رو کنار توضیحش نشون بده. پارامترها رو تغییر می‌دی و با کمک توضیح بعدی، نتیجه رو بهتر می‌فهمی.
شروع یادگیری با چتبرای ادامه در چت، وارد مسیر شروع و ورود می‌شی. نتیجهٔ این آزمایش به چت منتقل نمی‌شه.
نمونهٔ نمایشی از آموزش در چت
پس مریخ واقعاً وقتی حرکتش بازگشتیه مسیرش رو برعکس نمی‌کنه؟
درست فهمیدی؛ مریخ همچنان رو به جلو دور خورشید می‌چرخه. زمین از مدار داخلی و سریع‌ترش از کنارش می‌گذره، برای همین جهت جابه‌جایی مریخ در آسمون برای مدتی برعکس دیده می‌شه. حرکت مداری رو با خط دید و جای سیاره‌ها دنبال کن؛ عدد زاویهٔ این ویجت جهت همین خط رو درست نشون نمی‌ده.
سؤال‌های رایج
آیا مریخ واقعاً دور خورشید برمی‌گرده؟
نه؛ مدار خود مریخ رو به جلو ادامه پیدا می‌کنه. حرکت بازگشتی، تغییر ظاهری جای مریخ نسبت به ستاره‌های دور از دید زمین است.
چرا زمین می‌تونه از مریخ سبقت بگیره؟
زمین به خورشید نزدیک‌تره و در این مدل دورهٔ مداری کوتاه‌تری داره. پس در یک بازهٔ یکسان دور بیشتری می‌زنه و از مریخ جلو می‌افته.
عوض کردن ماه شروع چه چیزی رو تغییر می‌ده؟
فقط زمان آغاز بازهٔ سه‌ساله و جای شروع سیاره‌ها رو جابه‌جا می‌کنه؛ دورهٔ مدارها و مدت اجرای مدل ثابت می‌مونن.
عدد زاویهٔ مریخ، جهت خط دید رو نشون می‌ده؟
نه؛ در این ویجت، عدد از اختلاف زاویه‌های مداری ساخته می‌شه و با جهت خط زمین تا مریخ در تصویر یکی نیست. برای دیدن هندسهٔ مدل، خود شکل رو دنبال کن.
این‌ها مدارهای واقعی زمین و مریخن؟
نه؛ مدارها در مدل دایره‌ای و هم‌صفحه فرض شدن و اندازه‌ها برای نمایش انتخاب شدن. کشیدگی و انحراف مدارها و گرانش متقابل در محاسبه نیستن.