آزمایشگاه آزاد؛ بدون نیاز به ورود
جداسازی مخلوط‌ها؛ کدوم روش به کار می‌آد؟
آهن و شن رو می‌شه با آهنربا از هم جدا کرد؛ اما برای جوهر و آب چه روشی جواب می‌ده؟ مخلوط و روش جداسازی رو عوض کن و ببین هر جزء در مدل چه‌قدر بازیابی می‌شه.
آزمایش رو شروع کناز آهن و شن با روش مغناطیسی شروع کن. درصد بازیابی آهن و شن و تعداد اجزای جداشده رو بخون؛ بعد هر بار فقط مخلوط یا روش رو تغییر بده.
آزمایشگاه در حال آماده شدنه…
حالا خودت امتحان کن
هر بار فقط یک چیز رو تغییر بده تا اثرش رو ببینی. قبل از اجرا، نتیجه رو حدس بزن.
آهن رو با آهنربا بیرون بکش
مخلوط رو روی آهن و شن و روش رو روی مغناطیس بذار. هر دو درصد بازیابی رو بعد از اجرا مقایسه کن.
حدست چیه؟ آهنربا آهن رو از شن جدا می‌کنه یا هر دو جزء رو با هم برمی‌داره؟
توضیح نتیجه رو ببین
مدل بازیابی آهن رو ۱۰۰٪ و شن رو ۰٪ می‌ذاره و یک جزء جداشده نشون می‌ده. آهن جذب آهنربا می‌شه، اما شن همراهش جذب نمی‌شه.
شن و نمک رو غربال کن
مخلوط رو روی شن و نمک و روش رو روی غربالگری بذار. برای این آزمایش فرض کن دانه‌های شن از بلورهای نمک درشت‌ترن.
حدست چیه؟ اگر سوراخ‌های غربال از شن کوچک‌تر و از نمک بزرگ‌تر باشن، کدوم جزء روی غربال می‌مونه؟
توضیح نتیجه رو ببین
مدل شن رو با بازیابی ۱۰۰٪ و نمک رو با ۰٪ ثبت می‌کنه؛ یک جزء جداشده. غربال فقط وقتی این نتیجه رو می‌ده که اندازهٔ دانه‌ها با سوراخ‌ها جور باشه.
آب رو از جوهر بازیابی کن
مخلوط رو روی جوهر و آب و روش رو روی تقطیر بذار. درصد بازیابی جوهر و آب رو بخون.
حدست چیه؟ در تقطیر، آب بخار می‌شه و دوباره جمع می‌شه؛ کدوم جزء به شکل مایع بازیابی می‌شه؟
توضیح نتیجه رو ببین
در این مدل، بازیابی آب ۱۰۰٪ و بازیابی جوهر ۰٪ه و یک جزء جداشده حساب می‌شه. آب تبخیر و دوباره چگالیده می‌شه؛ مادهٔ رنگی در ظرف باقی می‌مونه.
پشت این حرکت چه خبره؟
روش جداسازی به ویژگی ماده بستگی داره
آهنربا به آهن کمک می‌کنه از شن جدا بشه؛ غربالگری به تفاوت اندازهٔ دانه‌ها تکیه داره؛ تقطیر هم از تفاوت فرّار بودن مواد استفاده می‌کنه. هر روش برای هر مخلوطی جواب نمی‌ده.
درصد بازیابی یعنی چه‌قدر از یک جزء رو گرفتی؟
recoveryPercent = recoveredMass/initialMass*100
در یک آزمایش واقعی، درصد بازیابی از نسبت جرم جداشده به جرم اولیه به دست می‌آد. این شبیه‌سازی جرم و بازده واقعی رو محاسبه نمی‌کنه؛ درصدهای ثابت رو برای چند ترکیب و روش نشون می‌ده.
جداسازی فیزیکی مادهٔ تازه نمی‌سازه
در روش‌هایی مثل آهنربا، غربال یا تقطیر، اجزای مخلوط از هم جدا می‌شن؛ خود مواد به مادهٔ تازه‌ای تبدیل نمی‌شن. چیزی که بازیابی می‌شه به ترکیب و روش انتخاب‌شده بستگی داره.
سؤالت رو بپرس، جوابش رو هم ببین
وقتی توی چت دربارهٔ یک مفهوم درس می‌خونی، دستیار هوش مصنوعی می‌تونه شبیه‌سازی مرتبط رو کنار توضیحش نشون بده. پارامترها رو تغییر می‌دی و با کمک توضیح بعدی، نتیجه رو بهتر می‌فهمی.
شروع یادگیری با چتبرای ادامه در چت، وارد مسیر شروع و ورود می‌شی. نتیجهٔ این آزمایش به چت منتقل نمی‌شه.
نمونهٔ نمایشی از آموزش در چت
چرا تقطیر آب رو از جوهر جدا می‌کنه ولی غربال نه؟
در فرض این آزمایش، رنگ جوهر در آب حل شده و از سوراخ‌های غربال رد می‌شه؛ غربال برای جدا کردن ذره‌های جامد با اندازهٔ متفاوت به کار می‌آد. در تقطیر آب بخار می‌شه و بعد جداگانه چگالیده می‌شه، در حالی که مادهٔ رنگی در ظرف می‌مونه.
سؤال‌های رایج
چرا آهنربا آهن رو از شن جدا می‌کنه؟
آهن به آهنربا جذب می‌شه، ولی شن در این آزمایش جذب نمی‌شه. بنابراین می‌شه آهن رو برداشت و شن رو باقی گذاشت.
غربالگری شن و نمک همیشه جواب می‌ده؟
فقط اگر اندازهٔ دانه‌های شن و نمک به اندازهٔ سوراخ غربال بخوره. در این مدل تفاوت اندازه از پیش فرض شده؛ اندازهٔ دانه‌ها رو خودت تغییر نمی‌دی.
در تقطیر جوهر و آب، کدوم جزء جمع می‌شه؟
در این مدل آب بخار می‌شه و پس از سرد شدن به شکل مایع جمع می‌شه. مادهٔ رنگی در ظرف می‌مونه؛ به همین دلیل درصد بازیابی آب بالاست.
درصد بازیابی با تعداد مواد جداشده چه فرقی داره؟
درصد بازیابی سهم هر جزء رو جداگانه نشون می‌ده؛ تعداد مواد جداشده فقط می‌گه چند جزء در مدل درصد بازیابی بیشتر از صفر گرفتن.
این درصدها بازده واقعی آزمایش رو می‌گن؟
نه، درصدها در این مدل برای چند انتخاب از پیش تعیین شدن و جرم یا جزئیات دستگاه رو محاسبه نمی‌کنن. ازشون برای مقایسهٔ ایدهٔ روش‌ها استفاده کن، نه پیش‌بینی نتیجهٔ آزمایشگاه.