آزمایشگاه آزاد؛ بدون نیاز به ورود
غلظت محلول و رقیق‌سازی با آب
اگر مقدار حل‌شونده ثابت بمونه و آب بیشتری اضافه کنی، غلظت چه تغییری می‌کنه؟ حجم‌ها رو تنظیم کن و ببین حجم کل و خروجی غلظت چطور به هم ربط دارن.
آزمایش رو شروع کناز یک مول حل‌شونده در نیم لیتر محلول شروع کن. غلظت اولیه و نهایی رو بخون؛ بعد آب افزوده رو تغییر بده و حجم کل رو هم نگاه کن.
آزمایشگاه در حال آماده شدنه…
حالا خودت امتحان کن
هر بار فقط یک چیز رو تغییر بده تا اثرش رو ببینی. قبل از اجرا، نتیجه رو حدس بزن.
حجم کل رو دو برابر کن
مقدار حل‌شونده رو روی یک مول و حجم اولیه رو روی نیم لیتر نگه دار. یک بار آب افزوده رو صفر و بار دیگه نیم لیتر بذار.
حدست چیه؟ وقتی حجم کل از نیم لیتر به یک لیتر می‌رسه، غلظت نهایی چه تغییری می‌کنه؟
توضیح نتیجه رو ببین
مقدار حل‌شونده همون یک مول می‌مونه، ولی غلظت از دو به یک مول بر لیتر می‌رسه. با دو برابر شدن حجم کل، غلظت نصف می‌شه و ضریب رقیق‌سازی دو می‌شه.
حجم نهایی رو بیشتر کن
مقدار حل‌شونده رو یک مول و حجم اولیه رو نیم لیتر نگه دار. آب افزوده رو از صفر به یک‌ونیم لیتر برسون و غلظت نهایی رو مقایسه کن.
حدست چیه؟ حالا حجم کل چهار برابر شده؛ غلظت نهایی نسبت به حالت بدون آب چند برابر می‌شه؟
توضیح نتیجه رو ببین
حجم کل از نیم لیتر به دو لیتر می‌رسه. با ثابت موندن مقدار حل‌شونده، غلظت نهایی از دو به نیم مول بر لیتر کم می‌شه؛ یعنی یک‌چهارم حالت اوله و ضریب رقیق‌سازی چهار می‌شه.
مقدار حل‌شونده رو دو برابر کن
حجم اولیه رو نیم لیتر و آب افزوده رو هم نیم لیتر نگه دار. یک بار یک مول و بار دیگه دو مول حل‌شونده بذار و غلظت نهایی رو ببین.
حدست چیه؟ وقتی مقدار حل‌شونده دو برابر می‌شه و حجم نهایی ثابته، غلظت نهایی چه تغییری می‌کنه؟
توضیح نتیجه رو ببین
حجم نهایی هر دو حالت یک لیتره. با دو برابر شدن مقدار حل‌شونده، غلظت نهایی از یک به دو مول بر لیتر می‌رسه؛ اما ضریب رقیق‌سازی در هر دو حالت دو می‌مونه.
پشت این حرکت چه خبره؟
غلظت مولار یعنی مقدار در هر لیتر
C = n/V
غلظت مولار می‌گه در هر لیتر محلول چند مول حل‌شونده هست. پس اگر مقدار حل‌شونده ثابت باشه، حجم بیشتر یعنی غلظت کمتر؛ اگر حجم ثابت بمونه، حل‌شوندهٔ بیشتر یعنی غلظت بیشتر.
در رقیق‌سازی، مقدار حل‌شونده ثابت می‌مونه
C_i = n/V_i; C_f = n/(V_i+V_w)
در این مدل، آب رو به محلول اضافه می‌کنی و مقدار حل‌شونده عوض نمی‌شه. حجم نهایی از جمع حجم اولیه و آب افزوده به‌دست می‌آد؛ بعد غلظت نهایی رو با تقسیم مقدار حل‌شونده بر همین حجم حساب می‌کنیم.
ضریب رقیق‌سازی نسبت حجم‌هاست
D = (V_i+V_w)/V_i
ضریب رقیق‌سازی می‌گه حجم نهایی چند برابر حجم اولیه شده. وقتی حل‌شونده ثابت بمونه و حجم نهایی دو برابر بشه، غلظت نهایی نصف غلظت اولیه می‌شه.
سؤالت رو بپرس، جوابش رو هم ببین
وقتی توی چت دربارهٔ یک مفهوم درس می‌خونی، دستیار هوش مصنوعی می‌تونه شبیه‌سازی مرتبط رو کنار توضیحش نشون بده. پارامترها رو تغییر می‌دی و با کمک توضیح بعدی، نتیجه رو بهتر می‌فهمی.
شروع یادگیری با چتبرای ادامه در چت، وارد مسیر شروع و ورود می‌شی. نتیجهٔ این آزمایش به چت منتقل نمی‌شه.
نمونهٔ نمایشی از آموزش در چت
چرا با ثابت موندن مقدار حل‌شونده، اضافه کردن آب غلظت رو کم می‌کنه؟
غلظت نسبت مقدار حل‌شونده به حجم محلوله. وقتی آب اضافه می‌کنی، همون مقدار حل‌شونده در حجم بیشتری پخش می‌شه؛ پس مقدار مول در هر لیتر کمتر می‌شه. این مدل هم فرض می‌کنه مقدار حل‌شونده ثابت می‌مونه و حجم‌ها با هم جمع می‌شن.
سؤال‌های رایج
مول بر لیتر یعنی چی؟
یعنی در هر لیتر محلول چند مول حل‌شونده وجود داره. مثلاً غلظت دو مول بر لیتر یعنی در هر لیتر، دو مول از مادهٔ حل‌شونده هست.
چرا با اضافه کردن آب، غلظت کم می‌شه؟
مقدار حل‌شونده ثابت می‌مونه، اما در حجم بزرگ‌تری پخش می‌شه. برای همین تعداد مول در هر لیتر پایین می‌آد.
اگر حل‌شونده دو برابر بشه، غلظت هم دو برابر می‌شه؟
اگر حجم نهایی ثابت بمونه و همهٔ حل‌شونده در محلول جا بشه، بله؛ مقدار دو برابر در همون حجم، غلظت رو دو برابر می‌کنه. این مدل محدودیت حلالیت رو در نظر نمی‌گیره.
حجم آب افزوده همون حجم نهایی محلوله؟
نه؛ حجم نهایی از جمع حجم اولیه و آب افزوده ساخته می‌شه. مثلاً نیم لیتر محلول به‌علاوهٔ نیم لیتر آب، در این مدل یک لیتر حجم نهایی می‌ده.
از رنگ بشر می‌تونم غلظت دقیق رو بفهمم؟
نه، رنگ فقط برای مقایسهٔ کلیه و مقیاس دقیقی نداره. مقدار غلظت رو از عدد خروجی بخون.