آزمایشگاه آزاد؛ بدون نیاز به ورود
تعرق گیاه؛ رطوبت، باد و نور چه اثری دارن؟
بخشی از آبی که گیاه از ریشه می‌گیره، از راه روزنه‌های برگ به شکل بخار خارج می‌شه؛ به این فرایند تعرق می‌گن. هر بار فقط یکی از شرایط هوا رو تغییر بده و اثرش رو روی نرخ تعرق مقایسه کن.
آزمایش رو شروع کنبرای شروع، رطوبت رو روی ۵۰٪، باد رو روی ۲ متر بر ثانیه و نور رو روی ۸۰٪ بذار. بعد فقط رطوبت رو عوض کن و عدد نرخ تعرق رو بخون.
آزمایشگاه در حال آماده شدنه…
حالا خودت امتحان کن
هر بار فقط یک چیز رو تغییر بده تا اثرش رو ببینی. قبل از اجرا، نتیجه رو حدس بزن.
هوای خشک یا مرطوب؟
باد رو روی ۲ متر بر ثانیه و نور رو روی ۸۰٪ نگه دار. رطوبت رو یک بار روی ۲۰٪ و یک بار روی ۸۰٪ بذار و نرخ تعرق رو مقایسه کن.
حدست چیه؟ با مرطوب‌تر شدن هوا، نرخ تعرق در این مدل بیشتر می‌شه یا کمتر؟
توضیح نتیجه رو ببین
در رطوبت ۲۰٪، مدل ۱۷٫۸ میلی‌لیتر بر ساعت حساب می‌کنه؛ در ۸۰٪، عدد به ۴٫۴ می‌رسه. عامل رطوبت در این دو حالت از ۰٫۸ به ۰٫۲ می‌آد، پس نرخ مدل یک‌چهارم می‌شه.
باد چه تغییری می‌ده؟
رطوبت رو روی ۵۰٪ و نور رو روی ۸۰٪ ثابت نگه دار. سرعت باد رو از صفر به ۵ متر بر ثانیه ببر و خروجی تعرق رو بخون.
حدست چیه؟ طبق مدل، باد بیشتر نرخ تعرق رو بالا می‌بره یا پایین؟
توضیح نتیجه رو ببین
با باد صفر، نرخ مدل ۸٫۴ میلی‌لیتر بر ساعته؛ با باد ۵ متر بر ثانیه، به ۱۵٫۲ می‌رسه. در این فرمول، عامل باد از ۱ به ۱٫۸ می‌ره، پس نرخ خروجی ۱٫۸ برابر می‌شه.
نور و شاخص بازشدگی روزنه
رطوبت رو روی ۵۰٪ و باد رو روی ۲ متر بر ثانیه بذار. نور رو یک بار روی ۲۰٪ و یک بار روی ۸۰٪ تنظیم کن؛ نرخ تعرق و شاخص بازشدگی روزنه رو بخون.
حدست چیه؟ با بیشتر شدن نور، این مدل برای بازشدگی روزنه و خروج آب چه تغییری حساب می‌کنه؟
توضیح نتیجه رو ببین
در نور ۲۰٪، نرخ تعرق ۷٫۵ میلی‌لیتر بر ساعته و شاخص بازشدگی حدود ۵۷٪ نمایش داده می‌شه. در نور ۸۰٪، این دو عدد به ۱۱٫۱ و حدود ۸۴٪ می‌رسن؛ این درصد، شاخص سادهٔ خود مدله، نه اندازه‌گیری واقعی روزنه.
پشت این حرکت چه خبره؟
روزنه‌ها راه خروج بخار آبن
روزنه‌ها منفذهای ریزی روی برگن و سلول‌های نگهبان باز و بسته‌شون می‌کنن. بخار آب بیشتر از همین مسیر خارج می‌شه؛ نور یکی از نشانه‌هایی‌ست که روی بازشدگی روزنه‌ها اثر می‌ذاره، ولی پاسخ واقعی به نوع گیاه و شرایطش هم بستگی داره.
سه عامل در فرمول مدل
h=max(0.05,(100-RH)/100);w=1+0.16*v;l=L/(L+15);T=20*h*w*l
هوای خشک‌تر، باد بیشتر و نور بیشتر، هرکدوم در این حسابگر نرخ تعرق رو بالا می‌برن. این رابطه فقط برای مقایسهٔ همین مدل ساده‌ست؛ گیاه واقعی می‌تونه با بستن روزنه‌ها به خشکی یا باد شدید واکنش نشون بده.
جبران آبِ خارج‌شده
waterFromRoots=transpirationRate
مدل فرض می‌کنه وقتی شرایط ثابت شده، آبی که از ریشه می‌آد با آبِ تعرق‌شده برابره. برای همین دو خروجی نرخ تعرق و آب از ریشه در حسابگر یکسانن؛ این برابری، فرض مدل دربارهٔ حالت پایدار گیاهه.
سؤالت رو بپرس، جوابش رو هم ببین
وقتی توی چت دربارهٔ یک مفهوم درس می‌خونی، دستیار هوش مصنوعی می‌تونه شبیه‌سازی مرتبط رو کنار توضیحش نشون بده. پارامترها رو تغییر می‌دی و با کمک توضیح بعدی، نتیجه رو بهتر می‌فهمی.
شروع یادگیری با چتبرای ادامه در چت، وارد مسیر شروع و ورود می‌شی. نتیجهٔ این آزمایش به چت منتقل نمی‌شه.
نمونهٔ نمایشی از آموزش در چت
چرا باد و هوای خشک می‌تونن خروج آب از برگ رو بیشتر کنن؟
هوای خشک اختلاف رطوبت بین داخل برگ و هوای بیرون رو بیشتر می‌کنه و باد لایهٔ مرطوب نزدیک برگ رو جابه‌جا می‌کنه؛ هر دو می‌تونن خروج بخار رو بالا ببرن. این مدل این اثرها رو با رابطه‌های ساده حساب می‌کنه، ولی در گیاه واقعی نوع گیاه، آبِ در دسترس و بسته‌شدن روزنه‌ها هم مهمن.
سؤال‌های رایج
تعرق گیاه یعنی چی؟
تعرق یعنی خروج آب به شکل بخار از بخش‌های هوایی گیاه، بیشتر از راه روزنه‌های برگ. آبِ از دست‌رفته معمولاً از مسیر ریشه و آوندها جایگزین می‌شه.
روزنه با دیوارهٔ سلولی فرق داره؟
آره. روزنه یک منفذ ریز روی سطح برگ است که سلول‌های نگهبان دورش قرار دارن؛ دیوارهٔ سلولی خودِ سلوله و باز و بسته نمی‌شه.
چرا باد در مدل تعرق رو بیشتر می‌کنه؟
باد می‌تونه هوای مرطوبِ چسبیده به سطح برگ رو کنار بزنه و راه خروج بخار رو هموارتر کنه. اما مدل اثرهای دیگه مثل بسته‌شدن روزنه‌ها یا کمبود آب خاک رو در نظر نمی‌گیره.
آب از ریشه واقعاً همیشه برابر با تعرقه؟
نه در هر لحظه. این شبیه‌سازی برابری رو برای یک حالت پایدار فرض می‌کنه؛ گیاه واقعی می‌تونه آب رو مدتی در بافت‌ها نگه داره یا با کم‌شدن آب، روزنه‌هاش رو ببنده.
درصد بازشدگی روزنه، اندازهٔ واقعی منفذ رو می‌گه؟
نه. عدد درصدی اینجا از یک رابطهٔ ساده با شدت نور می‌آد و شاخص داخلی مدله؛ اندازهٔ واقعی روزنه رو اندازه نمی‌گیره.